Dolar 32,8539
Euro 35,1966
Altın 2.450,25
BİST 10.471,32
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Antalya 30°C
Parçalı Bulutlu
Antalya
30°C
Parçalı Bulutlu
Sal 32°C
Çar 32°C
Per 31°C
Cum 30°C

Adı nadir, tedavisi yetim, etkileri ağır: Nadir Hastalıklar

Kistik fibrozis, fenilketonüri ve SMA hastalığı üzere yenidoğan bebeklerde taranan, son vakitlerde kimilerinin ismini daha sık duyduğumuz ender hastalıklar, tüm dünyada yaklaşık 7 bin hastalığı kapsıyor ve bu hastalıklar 300 milyon kişiyi etkiliyor.

Adı nadir, tedavisi yetim, etkileri ağır: Nadir Hastalıklar
REKLAM ALANI
27 Şubat 2024 16:12
35

Kistik fibrozis, fenilketonüri ve SMA hastalığı üzere yenidoğan bebeklerde taranan, son vakitlerde kimilerinin ismini daha sık duyduğumuz az hastalıklar, tüm dünyada yaklaşık 7 bin hastalığı kapsıyor ve bu hastalıklar 300 milyon kişiyi etkiliyor.

Nadir hastalık, 2 bin şahıstan 1’inde yahut daha az görülen hastalıkların tümünü içinde barındıran bir şemsiye terim olarak kullanılıyor. Yani bu hastalıkların kimileri 2 bin şahıstan 1’inde görülse de kimi ender hastalıklara milyonda 1 rastlanıyor. Bu hastalıkların içinde; az olanlar, ultra-nadir olanlar, hatta nano-nadir olan hastalıklar var. Hal bu türlü olunca ismi “nadir” olsa da nüfusun yüzde 6 ila 8’ini etkiliyor.  Çok sayıda kişinin ömrünü etkileyen bu hastalıklara dikkat çekmek üzere her 4 yılda bir takvimlerde gördüğümüz 29 Şubat, bu özelliğinden ötürü Az Hastalıklar Farkındalık Günü için seçilmiş. Her yıl 28 ya da 4 yılda bir 29 Şubat’ta çeşitli farkındalık çalışmalarıyla toplumun dikkatinin az hastalıklara çekilmesi ve bilgilendirilmesi hedefleniyor. Ender hastalıklarla ilgili Acıbadem Üniversitesi Ender Hastalıklar ve Yetim İlaçlar Uygulama ve Araştırma Merkezi (ACURARE) Müdürü ve Çocuk Genetik Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Alanay’dan bilgi aldık. 

ARA REKLAM ALANI

Çocukluk çağında teşhis konuyor

Nadir hastalıkların yüzde 80’inin nedeni genetik olunca, hastaların neredeyse yarısını çocuklar oluşturuyor. Bu hastalıkların yüzde 95’inin tedavisi olmadığı için çocukların yüzde 30’u 5 yaşına gelmeden hayata veda ediyor. Hastaların yüzde 50’sine çocukluk çağında teşhis konulduğunu belirten Çocuk Genetik Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Alanay, “Nadir hastalık görülen bireylerde teşhis süreci bazen yılları alıyor, bu süreçte hastaların farklı branştan pek çok tabibe görünmesi gerekebiliyor, birtakım hastalarda teşhis geç konulduğu için de tedavi talihi ortadan kalkıyor. Ayrıyeten birden fazla ender hastalığın tedavisi bulunmuyor. Bu nedenlerle ne yazık ki az hastalıkla dünyaya gelen her 10 çocuktan 3’ü beş yaşından evvel hayatını kaybediyor” diyor. Bir yaş altındaki çocuk ölümlerinin yüzde 35’i yeniden bu az hastalıklardan kaynaklanıyor. 

Akraba evlilikleri bu çekinik kalıtılan ender hastalıkları artırıyor

Ülkemizde yaklaşık 6-7 milyon kişinin az hastalıklara sahip olduğu kestirim ediliyor. Erken teşhis ve tedavi uygulanmadığı durumda birçok az hastalık metabolik, kronik ve hatta ölümcül halde ilerleyebiliyor. Az hastalıkların yüzde 80’inin genetik faktörlerden kaynaklandığına dikkat çeken Prof. Dr. Yasemin Alanay, “Nadir hastalıklarda genetik nedenler birinci sırada. Tüm hastalıkların lakin yüzde 20’si çevresel ya da bilinmeyen nedenlere bağlı olarak gelişiyor. Yüzde 80’inin genetik olması, akrabalar ortasında olan evlilik sonucu çocukların bu hastalıklarla müsabaka mümkünlüğünü yükseltiyor. Maalesef ülkemizde akraba evliliği yüzde 21, yani her 5 evlilikten biri akraba evliliği. Bu yüksek oran anne babanın taşıyıcılığı nedeniyle ortaya çıkan az hastalıkların sıklığını artırıyor. Bunun sonucunda da genetik geçişli ve çekinik olarak kalıtılan hastalıklara ülkemizde Avrupa ve ABD’den daha çok rastlanıyor” diyor. 

Tedavide “Yetim İlaç” kullanılıyor

7 binden fazla hastalığı kapsayan ender hastalıklar, farklı şahıslarda ve tıpkı ailenin farklı üyelerinde bile farklı seyir izleyebiliyor. Tedavisi olan lakin ender olduğu için değerli ilaçların kullanılması gereken durumlarda aileler özel bakım ve tedavi metotlarına, ilaçlara, sarf materyallerine, özel besinlere ve tıbbi aygıtlara ulaşmakta zahmet çekiyor. Araştırma-geliştirme süreçlerinin ise epeyce uzun, güç ve maliyetli olması nedeniyle ender hastalık ilaçları “Yetim İlaç” olarak isimlendiriliyor. Birden fazla yurtdışında üretilen bu ilaçların ruhsatlı olmayanları fakat Türk Eczacıları Birliği (TEB) aracılığıyla hastalara ulaştırılıyor.  

Nadir Hastalıklar Merkezi ve İSTisNA Platformu kuruldu

Nadir hastalıklar, tek başına ele alındığında ender oldukları için bilimsel data az, çalışmalar kısıtlı, teşhis ve tedavi sistemleri ise büyük oranda eksik. Bu nedenle  nadir hastalığa sahip bireylerin kıymetli bir kısmında hastalıklarına yol açan sebeplerin belirlenemediğine ve teşhislerin konulamadığına dikkat çeken Prof. Dr. Yasemin Alanay; az hastalıklara sahip bireylerin teşhis alana kadar sıhhat sistemleri içinde birçok tetkikten geçirilmesinin ve hatta yanlış tedavi uygulamalarına maruz bırakılmasının hem önemli bir halk sıhhati sorunu hem de sıhhat iktisadı için önemli bir kayıp yarattığını vurguluyor.  Acıbadem Üniversitesi bünyesinde 2017 yılında kurulan “Nadir Hastalıklar ve Yetim İlaçlar Uygulama ve Araştırma Merkezi-ACURARE” ile az hastalıklar ve bu hastalıkların tedavisinde kullanılan yetim ilaçlar alanında teşhis ve tedavi imkanlarının güzelleştirilmesini, bilimsel ve klinik araştırmaların artırılmasını, hastaların hayat kalitesinin yükseltilmesini ve iştiraklerinin sağlanmasını, var olan kaynakların geliştirilmesini ve daha verimli kullanılmasını amaçladıklarını belirten  Prof. Dr. Yasemin Alanay, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Bu emele yönelik olarak 2022 yılında İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) tarafından desteklenen, Acıbadem Üniversitesi ve ACURARE yürütücülüğü ve İstanbul Üniversitesi paydaşlığı ile “İStanbul Tanısız ve Az Hastalıklara Tahlil Platformu-İSTisNA” Projesi, tasarlandı. Biyobanka, çevrimsel araştırmalar ve tanısız hastalıklar programı üzere teşhis ve tedaviye ışık tutabilecek faaliyetleri bünyesine katarak ve ağır eğitim faaliyetleri, farkındalık ve yaygınlaştırma çalışmaları ile toplumsal taraftan de dayanak olabilecek bir platform kurulmasını amaçlamaktadır. Platform; tanısız ve az hastalıklar alanında hasta ve hasta dernekleri, bilim insanları, kamu kuruluşları ve toplumun geneline yönelik sıhhat sistemi tertibinin sağlanması, bu alanda araştırma faaliyetlerinin artırılması ve bu faaliyetleri gerçekleştirecek paydaşları bir ortaya getirme, ulusal ve memleketler arası biyobankaların entegrasyonu ve yeniden bu alanda bilim insanlarının yetiştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Bunlara ek olarak ülkemizde ender hastalıkların ekonomik yükünün tespiti için örnek hastalıklar seçilerek, teşhis, tedavi ve idame süreçlerinde ortaya çıkan ekonomik yükün belirlenmesi amaçlanıyor. Ayrıyeten bu çalışma ve araştırmalardan elde edilecek bulgular ile orta vadede yetim ilaç çalışmalarına da takviye sağlanması planlanmaktadır”

Çocuk Genetik Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Alanay bazı nadir hastalıklar hakkında şu bilgileri veriyor. 

Saçları ve kirpikleri de beyaz!

Albinizm: Cildimizin, kaş, kirpik ve göz rengimizi belirleyen genetik özelliklerimiz. Anne babadan alınan özelliklere renk veren ise melanin pigmentleri. Albinizm hastalarında melanin pigmenleri oluşmuyor. Münasebetiyle bembeyaz bir cilt, beyaz kirpik ve kaşlarla dünyaya geliyorlar. Melanin pigmentlerinin olmaması onları güneş ışınlarına karşı hassas hale getiriyor, dikkat edilmezse cilt kanserine yakalanma oranları yükseliyor. 

Çok Semptom bir Sendrom

CHARGE Sendromu: Kolobom, kalp sorunları, art burun deliklerinin kapalı olması, Büyüme ve gelişme geriliği, genital organ anomalileri, kulak anomalileri üzere çoklu semptomlarla seyreden ve ismini da bu semptomların baş harfinden alan ender bir hastalık. CHD7 genindeki mutasyonlar genelde birinci kere ve tesadüfen ortaya çıkıyor. Bebeklik devrinde ortaya çıkan pek çok sıhhat sorunu hayati tehlikelere neden olabiliyor. 

Sinir ucu tümörleri

Nörofibromatozis: Dünya genelinde yaklaşık olarak 3000 şahısta bir görülen bu hastalığın farklı tipleri, farklı şiddette gözlenir ve kesin bir sıklık vermek zordur. NF’nin en sık görülen belirtileri ortasında deri lekeleri, tümörler, kemik anomalileri, optik hudut gliomu, nörofibromlar ve öbür nörolojik semptomlar yer alır. Teşhis teknikleri klinik muayene ve genetik testlere dayanmaktadır, lakin bilinen bir tedavisi yoktur. 

Yaşamı tehdit ediyor

Spinal müsküleratrofi (SMA): Süt çocukluğu devrinde ömrü tehdit edebilecek kadar ağır olan hastalığın nedeni omurilik ön boynuz hücrelerinin ilerleyici kaybı olarak açıklanıyor. Esas belirtisi ilerleyici kas güçsüzlüğü olan ve 10 binde bir görülen bu hastalığın bilinen bir tedavisi bulunmuyor. 

Vosoritide tedavisi ile uzunluk kısalığının şiddeti azalıyor!

Akondroplazi: Orantısız şiddetli uzunluk kısalığına neden oluyor, 20 binde bir görülüyor. Bebeklikte hidrosefali, ani felce ve hatta vefata neden olabiliyor. Büyürken sık kulak iltihabı, uzunluk kısalığının yarattığı fizikî zahmetler ömür kalitesini etkiliyor. Yakın vakitte ilaç tedavisi ile kemik uzaması sağlanıyor.

En sık görülen genetik hastalıklardan biri

Kistik Fibrozis: Kalıtsal hastalıklar içinde en sık görülenler ortasında yer alıyor. Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, ishal-beslenme bozukluğu ve pankreas yetmezliğiyle ilerliyor. Şimdi kesin bir tedavisi bulunmasa da ağır dayanak tedavisiyle hasta yetişkin yaşlara kadar hayatına devam edebiliyor.

Her lokmalarını itinayla seçmeleri gerekiyor

Fenilketonüri: Fenilalanin isimli aminoasidin metabolize edilmesini sağlayan enzimin eksikliği sonucu oluşan bir hastalık. Ülkemizde 4 bin 500 şahıstan birinde rastlanıyor. Hayat uzunluğu diyet ve takip gerektiriyor. Uygun tedavi uygulanmadığı takdirde ağır zihinsel pürüze neden olabiliyor. Bu nedenle hastaların her bir lokmalarını ihtimamla seçmeleri gerekiyor. Günümüz tıp teknikleriyle doğum öncesi teşhis konulabiliyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

REKLAM ALANI
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

ankara web tasarım law office wordpress hosting ingilizce kursu siyasi danışmanlık ankara haberler Renault Yedek Parça Ankara Çıkışlı Karadeniz Batum Turu Dacia Yedek Parça Fluence Yedek Parça iveco yedek parça ankara Güneş Enerjisi İmplant Süt Sağım Makinesi Yedek Parça Casıo g shock forklift aküsü Pt100 ankara ceza avukatı Ankara endoskopi labomat Beta Law dacia yedek parça güç trafosu oto yedek parça dunnage airbag e-imza check up Huzurevi damla etiket radyal fan iç mimar jean Hobi Bahçesi Yatırımı etiler pilates değer kaybı Adblue yer yıkama makinesi Baharat Çeşitleri çevrimiçi yedek parça